Είναι τα χρόνια της εφηβείας αυτά που ο αγγλοσαξονικός όρος περιγράφει ως «τηνέητζερς» επειδή καταλήγουν από το 13ο μέχρι το 19ο σε “teen” δηλαδή από “thirteen” μέχρι και “nineteen” και διακρίνονται σε τρείς κατηγορίες, στην Πρώιμη εφηβεία (10–13 ετών), στη Μέση εφηβεία (14–17 ετών) και στην Όψιμη εφηβεία ή μετεφηβεία (17-19+ ετών).
Αναμφισβήτητα υπαρξιακά αλήθεια παραμένει η διαπίστωση ότι για κάθε γενιά το κρίσιμο σταυροδρόμι της ζωής είναι τα χρόνια της εφηβικής ηλικίας και εάν υπήρχε κάποιος εύστοχα περιγραφικός όρος της εφηβείας, αυτός θα μπορούσε να είναι, όσο και αν αυτό ακούγεται σχεδόν οξύμωρο, η αλλαγή!..
Αναμφίβολα κάθε στάδιο της ανθρώπινης ζωής χαρακτηρίζεται από αλλαγές, αλλά και σε κάθε φάση της εξελικτικής μας πορείας υπάρχουν κάποια λιγότερο ρευστά πλαίσια αναφοράς, υπάρχει κάποια αίσθηση σταθερότητας. Για τους εφήβους, όμως, αγόρια και κορίτσια, αυτή η περίοδος της ζωής τους στην προσωπική αναπτυξιακή τους πορεία συντίθεται από μια διαδοχική εναλλαγή ψυχοσωματικών, ψυχοκοινωνικών και ψυχοσεξουαλικών μεταλλαγών, αναζητήσεων και προσπαθειών για την εδραίωση της ατομικής υπαρξιακής τους ταυτότητας.
Γονείς και συνάδελφοι εκπαιδευτικοί (και μαζί, εφόσον υπάρχουν, παππούδες και γιαγιάδες, θείοι και θείες) χρειάζεται να σταθούμε στο πλευρό των εφήβων μας και να τους δείξουμε έμπρακτα ότι κατανοούμε και συμμεριζόμαστε τον δυναμισμό της έντονης μεταλλαγής που τους χαρακτηρίζει «στο κρίσιμο υπαρξιακό σταυροδρόμι της ζωής» καθώς πορεύονται μέρα με την ημέρα, χρόνο με τον χρόνο προς την ενηλικίωση και την ωριμότητα.
Διεθνείς ερευνητικές προσπάθειες ψυχολόγων, κοινωνιολόγων και παιδαγωγών έχουν διαμορφώσει θεωρητική διαφοροποίηση τεσσάρων χαρακτηριστικών τύπων εφήβων: τους κομφορμιστές, τους ιδεολόγους, τους ηδονιστές και τους αντικοινωνικούς.
Ο κομφορμιστής έφηβος επιθυμεί να βελτιώσει την προσωπική του ζωή, να ξεπεράσει σε όλους τους τομείς της δραστηριότητάς του τους γονείς του, να επιτύχει μέσα στο κοινωνικό-οικονομικό σύστημα στο οποίο ζει και μεγαλώνει Αλλά ο κομφορμιστής έφηβος δεν είναι άτομο με ψυχή γερασμένη πριν την ώρα της σε νεανικό κορμί!
Ο ιδεολόγος έφηβος εκδηλώνει κάθε στιγμή και σε κάθε περίπτωση τη βαθιά του δυσαρέσκεια για το σύστημα αξιών, τον τρόπο ζωής και τα κοινωνικό-οικονομικά δεδομένα των ενηλίκων γονιών, συγγενών και της κοινωνίας γενικότερα. Ο ιδεαλισμός είναι γενικό χαρακτηριστικό της εφηβείας, όπως βέβαια και πολλών ενηλίκων που παραμένουν αθεράπευτα...ρομαντικοί! Οι προοδευτικοί ιδεολόγοι ρεφορμιστές έφηβοι θεωρούν την κοινωνία και τα ανθρώπινα προβλήματα ως παράγωγα της μετάθεσης σημαντικών ανθρώπινων αξιών σε επουσιώδη και απρόσωπα αντικείμενα της "καταναλωτικής μας κοινωνίας". Για αυτούς τους εφήβους η ανθρώπινη κοινωνία οφείλει όχι μόνο να αναθεωρήσει τα συστήματα αξιών της αλλά και να τα μετουσιώσει θέτοντας περισσότερη έμφαση στις ανθρώπινες σχέσεις, στην εξάλειψη της μοναξιάς και της αλλοτρίωσης του ατόμου που ζει και παράγει μέσα στα σύγχρονα απρόσωπα αστικό -βιομηχανικά κέντρα, στην επούλωση των ψυχικών μας τραυμάτων, στην ανύψωση της αγάπης προς τον συνάνθρωπό μας σε αξία υπέρτατου βαθμού.
Ο ηδονιστής έφηβος διακατέχεται από την τάση προς τον ηδονισμό και η "dolce vita" είναι τυπικά και ουσιαστικά αυτοσκοπός της ύπαρξής του. Κυνηγάει την ικανοποίηση των αναγκών του με αέναο ρυθμό μέσα από μυριάδες ερεθισμάτων όπως το σεξ, το αλκοόλ, τα ναρκωτικά, τα ξενύχτια, τις κάθε λογής "τρέλες" χωρίς φραγμούς ή συνειδησιακό έλεγχο χωρίς τις ενοχές που δημιουργούν στον καθένα μας οι ψυχοκοινωνικές αναστολές, τα ταμπού οι ηθικές δεσμεύσεις του "υπερεγώ". Για τον ηδονιστή έφηβο η έλλειψη οικονομικών πόρων δεν είναι πρόβλημα γιατί εφόσον του λείψουν από το γονικό βαλάντιο θα τους βρει με παράνομους τρόπους όπως μικροκλοπές και διαρρήξεις, εκβιασμούς, πορνεία, σχέσεις με ομοφυλόφιλους, εμπορία ναρκωτικών! Η ηδονή προέχει και αυτή καθαγιάζει όλα τα μέσα!...
Ο αντικοινωνικός έφηβος, τελικά, προσιδιάζει τον τύπο του ηδονιστή αλλά για αυτόν η έλλειψη αναστολών και ενοχών δεν εξαντλείται στην επιζήτηση ηδονής, δεν τελειώνει με την πραγμάτωση της "dolce vita". Επεκτείνεται και στην έλλειψη στοιχειώδους σεβασμού όχι μόνο για τα περιουσιακά στοιχεία τρίτων αλλά και για αυτήν ακόμη την ανθρώπινη ζωή με αποτέλεσμα ο αντικοινωνικός έφηβος να διαπράττει χωρίς κανένα ενδοιασμό καταστροφές περιουσιών, εγκλήματα, βιασμούς όχι ως έμμεσες πράξεις με απώτερο σκοπό κάποιο "κέρδος" όπως υπαγορεύει το κυνηγητό της "dolce vita" για τον ηδονιστή έφηβο, αλλά ξεκάθαρα ως τελική πράξη στερούμενη κάθε άλλης σκοπιμότητας.
Το νόημα της ζωής μας, ως γονέων και Εκπαιδευτικών, (και μαζί ως συγγενικών προσώπων) εμπλουτίζεται από την επιτυχή ολοκλήρωση του ρόλου μας και μην ξεχνάμε ότι, πέρα από την κάθε παροχή ηθική, συναισθηματική, παιδαγωγική προς τους εφήβους μας χρειάζεται και εμείς να φροντίσουμε να είναι δημιουργική και θετική η παραπέρα δικιά μας χρονική πορεία προς την ολοκλήρωση του δικού μας υπαρξιακού είναι...

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου